Safed – święte miasto w kolorze błękitu

safed

Safed jest jednym z czterech świętych miast judaizmu wraz z Jerozolimą, Tyberiadą i Hebronem. To także centrum  żydowskiego mistycyzmu  koncentrującego się wokół kabały, czego przejawy znajdziemy na ulicach. Drzwi i okna pomalowano na niebiesko, aby zmylić złe duchy. Połączenie błękitu z domami w piaskowym odcieniu sprawia, że Safed wygląda jak idylliczne miejsce.

 

To nie tylko jedno z najważniejszych miast Izraela, ale też najwyżej położone miasto kraju (850 m n.p.m.). Gdy przyjechałam tu z pobliskiej Tyberiady – najniżej położonego miasta i jednego z najcieplejszych, od razu odczułam niższą temperaturę. Hebrajska nazwa miasta Cefat pochodzi od słowa cfe oznaczającego „obserwować”. Być może nawiązuje to do wysokiego położenia w górach, skąd można obserwować całą okolicę. Safed otacza gęsty, sosnowy las Górnej Galilei, a widok z najwyższego punktu roztacza się na Tyberiadę, Jezioro Galilejskie, Wzgórza Golan i góry Libanu.

safed historia

 

Safed historycznie

Legenda głosi, że miasto zostało założone przez jednego z synów Noego po Wielkim Potopie. Dziś w 99% zamieszkują je Żydzi, którzy osiedlili się w nim pod koniec XV wieku po ucieczce z Hiszpanii ogarniętej inkwizycją. Przez stulecia Safed był podbijany przez rozmaitych najeźdźców – od krzyżowców, poprzez mameluków i Osmanów, a na Brytyjczykach kończąc. Ci ostatni otrzymali mandat nad Palestyną, by koordynować powstanie przyszłego państwa Izrael na tym terenie. Napływ coraz większej liczby żydowskich imigrantów po pierwszej wojnie światowej spowodował wzrost napięć etnicznych pomiędzy Żydami i Arabami.

Po zakończeniu II wojny światowej w Palestynie nasiliły się walki pomiędzy Żydami a Arabami. Przyjęta w 1947 roku rezolucja ONZ przyznała obszar miasta Safed państwu żydowskiemu. Arabowie odrzucili tę decyzję, doprowadzając do wybuchu wojny domowej w Mandacie Palestyny. Walki o miasto należały do jednych z najbardziej dramatycznych wydarzeń w czasie całej wojny. Ostatecznie Safed znalazł się w rękach żydowskich, a wszyscy arabscy mieszkańcy zbiegli w kierunku Libanu. Proklamacja niepodległości Izraela 14 maja 1948 roku otworzyła nowy rozdział w historii miasta, które z roku na rok coraz bardziej się zaludniało. W latach 90. XX wieku Safed przyjął duże ilości imigrantów z krajów byłego ZSRR i Etiopii.

 

Safed współcześnie

Spokojna atmosfera, domy pochodzące z XVI wieku i brukowane uliczki, a dodatkowo okalające miasto wzgórza Galilei sprawiają, że ma się wrażenie, jakby czas się tu zatrzymał. Jesteśmy na jednym z krańców Izraela, gdzie zorganizowane wycieczki aż tak często nie docierają, podobnie jak indywidualni turyści. Gdzieniegdzie przemkną ortodoksyjni Żydzi, którym ewidentnie przeszkadza obecność nieproszonych gości. Nie są wylewni i otwarci, a turysta nie zazna tu gościnności. Wyjątek mogą stanowić liczne pracownie artystów, których w mieście jest około 50.

Nad miastem górują ruiny Cytadeli oraz innych budowli z czasów wypraw krzyżowych. Warto wspiąć się na górę, co nie jest zbyt męczące, dzięki czemu obejrzymy panoramę gór Libanu i Wzgórz Golan. Atrakcją Safed są stare synagogi, wykonane w kamieniu i drewnie, a zdobione malowidłami na suficie i ścianach. Dzielnica synagog to dawna dzielnica żydowska Starego Miasta. Jej centralnym punktem jest Plac Obrońców, w pobliżu którego znajdują się wszystkie główne bożnice. Osoby zainteresowane judaizmem i historią mogą też odwiedzić starożytny cmentarz na przedmieściach Safed, gdzie pochowano ważnych żydowskich przywódców i rabinów.

 

Safed artystyczny

Swego czasu miasto otrzymało przydomek „Bohemian Center of Israel”. Dzisiejsza dzielnica artystów w południowej części Starego Miasta przyciąga zarówno przypadkowych obserwatorów i turystów, jak i znawców sztuki szukających oryginalnych dzieł. Wielu z najlepszych i najwybitniejszych artystów Izraela wywodzi swoje korzenie właśnie stąd. Dzielnica artystów to dawna dzielnica muzułmańska, która charakteryzuje się tradycyjną arabską zabudową z wąskimi, krętymi uliczkami. Znajdziemy tu pochodzący z XVIII wieku Czerwony Meczet. To jedyny zabytek przypominający o islamskim dziedzictwie miasta. Od 1987 roku w Safed co roku odbywa się Festiwal Klezmerów, na którym występują zespoły z całego świata grające muzykę klezmerską.

Listopad 2017 r.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *